RIGA werkt met transformatieplan aan ombuigen zorgvraag

Zorgorganisaties in de regio Westland, Schieland, Delfland (WSD) kunnen aan de slag om het RIGA-transformatieplan voor de regio verder uit te voeren. Ze hebben hiervoor transformatiemiddelen gekregen. Zo’n zestig organisaties, van gemeenten tot zorgaanbieders, zetten zich gezamenlijk in om gezondheidsverschillen te verkleinen en de zorgvraag te verminderen. Een flinke uitdaging, aldus Karin de Booij, directeur-bestuurder van het onafhankelijke programmabureau RIGA.

RIGA staat voor Regionaal Integraal Gezondheidsakkoord. In dit akkoord maakten 37 partners in 2023 afspraken om de zorg in de toekomst betaalbaar, goed en toegankelijk te houden, en vooral om de focus te verleggen van zorg naar gezondheid. Circa 650 mensen uit de aangesloten organisaties werken samen in tal van werkgroepen om de afspraken handen en voeten te geven.

Programmabureau

Om continuïteit van de uitvoering te borgen is, mede op initiatief van zorgverzekeraar DSW en de acht gemeenten, een programmabureau opgezet met inmiddels veertig medewerkers. Karin de Booij is directeur-bestuurder van Stichting RIGA. “Wij zijn de aanjager van de beweging”, zegt zij. “Het bestuurlijk kernteam van de deelnemende partijen bepaalt de koers, wij initiëren, faciliteren, monitoren en sturen. Het is goed dat we hiervoor een apart bureau hebben, want dit doe je er niet even bij als je bij een van de organisaties werkt.”

De belangrijkste ambitie van RIGA is om ervoor te zorgen dat ondanks de krapte op de markt de zorg en ondersteuning beschikbaar blijft voor degenen die dat echt nodig heeft. “Dat bereik je niet door de zorg alleen maar te optimaliseren”, zegt De Booij. “We moeten de zorgvraag ombuigen en voorkomen. Dat kan door de focus te leggen op gezondheid en zelf- en samenredzaamheid te stimuleren.”

Gezonde leefomgeving als basis

De Booij tekent een piramide met drie lagen. “De onderste laag, de basis, is een gezonde samenleving waarin mensen voor zichzelf en voor elkaar kunnen zorgen”, legt ze uit. “Als mensen een hulp- of zorgvraag hebben waarvoor ze niet in de basis een oplossing kunnen vinden, komen ze in de tweede laag. Daar kijken we samen met de inwoner via een multidisciplinaire aanpak wat de best passende hulp of zorg kan zijn.”

Volgens De Booij komen nu nog te vaak mensen in de zorg terecht terwijl hun probleem niet in de eerste plaats medisch van aard is. Door beter ‘de vraag achter de vraag’ bloot te leggen en daar de juiste interventie op te zetten, kan de druk op de zorg verminderen.

“Dat doen we met verschillende interventies die elkaar versterken, bijvoorbeeld de inzet van welzijn op recept, het verkennend gesprek, of de doorbraakmethode. Maar vooral door vaker de vragen te stellen: ‘Wat wil je, wat kan je, wat heb je nodig’. Hierdoor voorkomen we dat mensen onterecht op de wachtlijst van de ggz belanden terwijl het onderliggende probleem schulden of eenzaamheid is.”

Aanbod laten aansluiten op vraag

Een deel van de hulp of zorg wordt afgebogen, zodat in de top van de piramide alleen inwoners terechtkomen die zorg of ondersteuning echt nodig hebben. “Daarbij creëren we geen nieuw aanbod, maar laten we het aanbod wel beter bij wat de inwoners nodig hebben.”

Het transformatieplan heeft vijf programmalijnen:

1. Acute zorg
2. Ouderen
3. Gezond leven
4. Kwetsbare inwoners
5. Digitale transformatie

Binnen deze programmalijnen werken de partners aan een samenhangend pakket van interventies.

Datagedreven werken

Datagedreven werken is een belangrijk aspect van het transformatieplan, vertelt De Booij. “We werken aan een data-infrastructuur die het mogelijk maakt om gegevens uit te wisselen tussen verschillende domeinen. De gegevens blijven op één locatie en worden versleuteld gedeeld. Deze data-infrastructuur bevindt zich bij een aantal organisaties in de testfase.

“De huisarts kan op deze manier zien wat er in het sociaal domein gebeurt, uiteraard alleen met toestemming van de inwoner. Dat vraagt naast technische innovatie ook ander gedrag van professionals; kijken met een integrale blik waarbij de vraag van de inwoner centraal staat.”

Bekijk de video 'Netwerkzorg in de regio Delftland, Westland, Schieland gaat verder!'

De data helpen niet alleen om de best passende ondersteuning voor de inwoner te kiezen. Ze geven ook inzicht in de impact van verschillende interventies. “Als een interventie het gewenste resultaat niet geeft, kun je bijsturen of het schrappen uit het aanbod. Daarmee investeren we onze schaarse middelen voor de meeste gezondheidswinst.”

Bekijk hier de video over datagedreven werken bij RIGA

Kleine verandering, groot effect

Bij het ombuigen van de zorgvraag kan een kleine verandering een groot effect hebben. “We hebben met alle thuiszorgaanbieders afgesproken dat iedereen die oogdruppels nodig heeft, standaard een oogdruppelbril meekrijgt. Met een beetje oefening kunnen inwoners zelf hun ogen druppelen en hoeft er geen wijkverpleegkundige meer langs te komen. Alleen als mensen het echt niet zelf kunnen, komen ze nog langs. Dat scheelt heel veel huisbezoeken.

Uiteindelijk verwacht RIGA het meeste effect van het verminderen van gezondheidsachterstanden, het verbeteren van de gezondheid en het versterken van de zelf- en samenredzaamheid. “Dat heeft tijd nodig, dat bereik je niet in twee jaar”, realiseert De Booij zich. “Een gezonde leefomgeving en een gezonde leefstijl vraagt een lange adem en commitment van alle partijen.”

Vertrouwen en een gedeeld doel

Met dat commitment zit het wel goed in de regio Westland Schieland Delfland, aldus de RIGA-directeur. Onder het akkoord zitten allerlei samenwerkingsovereenkomsten. Belangrijker dan dat is volgens De Booij het vertrouwen tussen alle betrokken partijen en het gedeelde doel. Niettemin zullen er van tijd tot tijd harde noten gekraakt moeten worden.

“Bestuurders zijn bereid om over hun eigen schaduw te springen, maar als acties gevolgen hebben voor de eigen organisatie, kan het soms toch ingewikkeld zijn. Het kan zijn dat de kosten in het ene domein gemaakt worden, terwijl de ‘winst’ in een ander domein terechtkomt. Het is dus belangrijk steeds in gesprek te blijven, knelpunten uit te spreken, respect te hebben voor elkaars belang en binnen de organisatie ambassadeurs in stelling te brengen.”

Meerwaarde laten zien

“De transformatiemiddelen zijn een enorme hulp om in een veilige setting te werken aan de uitvoering van het zorgakkoord”, aldus De Booij. “We krijgen nu de kans om aan de slag te gaan, te investeren in zorgafbuiging en de meerwaarde van onze visie en aanpak te laten zien. Als we vervolgens de winst kunnen investeren in preventie en zelfredzaamheid, dan kunnen we écht een verandering tot stand brengen.”

Als voorbeeld van zo’n investering noemt ze Gezond en Wel Thuis, een woon-zorgconcept voor ouderen tussen zelfstandig thuis en het verpleeghuis in. Het concept is erop gericht om woonvormen te creëren waarbij het zorgpersoneel zo efficiënt mogelijk wordt ingezet, er aandacht is voor preventie en om de zorg voor ouderen nu en in de toekomst beschikbaar en toegankelijk te houden. Het project is eind 2023 gestart vanuit Zorgkantoor DSW en het Programma Regionale Aanpak Ouderenzorg. Inmiddels zijn er in de regio negentien locaties die volgens dit concept werken.

Drijvende kracht

DSW Zorgverzekeraar is een van de drijvende krachten achter RIGA, als preferente zorgverzekeraar in de regio. De Booij is vol lof: “Ze hebben al lang als missie om te investeren in gezondheid, om zo zorgkosten en daarmee de premie duurzaam te verlagen in plaats van te concurreren op polissen. DSW was ook de grote pleitbezorger voor het onafhankelijke programmabureau. Zilveren Kruis is de tweede zorgverzekeraar die betrokken is bij het Regionaal Integraal Gezondheidsakkoord. Iets meer op afstand van DSW, maar ze staan er wel vol achter.”

De Booij is hoopvol over de toekomst. “Tal van regionale projecten lopen al, andere zitten in de pijplijn. Er zijn de nodige uitdagingen, maar er is veel positieve energie. Soms spreken partijen nog niet helemaal dezelfde taal, maar we komen steeds dichter bij elkaar. Dat is ook nodig, want alleen samen kunnen we ervoor zorgen dat de zorgvraag afneemt, gezondheidsverschillen kleiner worden en de zorg voor de meest kwetsbaren behouden blijft.”

Bekijk ook:

Noord- en Midden-Limburg Oost ontvangt 69,9 miljoen euro voor vernieuwing in de zorg

Zorgverzekeraars Coöperatie VGZ en CZ hebben 69,9 miljoen euro toegekend aan het transformatieplan van Noord- en Midden-Limburg. Met dit bedrag gaan zorg- en welzijnsorganisaties, gemeenten en zorgverzekeraars de gezondheid in de regio verbeteren.

Elke Brabander drie gezonde levensjaren erbij in 2030

Het Brabants Model Positieve Gezondheid zorgt dat er aan de voorkant van beleidsprocessen al wordt gesproken over gezondheidseffecten. "We willen dat Brabanders meer jaren goede gezondheid ervaren."

Nationaal Programma Leeuwarden-Oost: ‘We erkennen dat bewoners zelf goede oplossingen hebben’

Het Nationaal Programma Leeuwarden-Oost wil in twintig jaar de gezondheid van de inwoners van Leeuwarden-Oost naar het gezondheidsniveau van de gemiddelde Leeuwarder brengen.