Vliegende brigade helpt vastgelopen zorgtransformatie weer op weg

De transformatie van zorg naar gezondheid is een kerndoel van het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Aanvullen Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). In de praktijk lopen veel regionale initiatieven echter vast op wet- en regelgeving, financieringsschotten en institutionele grenzen. Om te voorkomen dat waardevolle plannen stranden, is de 'vliegende brigade' in het leven geroepen. In het voorjaarsnummer van Zorginstituut magazine vertellen Nimue Smit (Zorginstituut Nederland) en Aiko de Raaf (VWS) wat de vliegende brigade doet.

Systemische knelpunten blootleggen

De vliegende brigade bestaat uit vertegenwoordigers van onder meer Zorginstituut Nederland, de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, de Nederlandse Zorgautoriteit, gemeenten en zorgverzekeraars. Zij ondersteunen regio’s en netwerken met vastgelopen transformatieplannen door alle relevante partijen aan tafel te brengen en gezamenlijke oplossingen te verkennen.

Volgens Nimue Smit (Zorginstituut Nederland) ligt de oplossing vaak “tussen partijen in”: pas wanneer aanspraken, bekostiging en uitvoering in samenhang worden bekeken, ontstaat er ruimte om initiatieven weer in beweging te krijgen.

Van goede wil naar uitvoerbaarheid

Kwartiermaker IZA Aiko de Raaf ziet dat de bereidheid tot verandering in regio’s groot is, maar dat plannen botsen met een zorgstelsel dat historisch sectoraal is ingericht. Juist initiatieven op het snijvlak van zorg, welzijn en wonen – essentieel voor preventie en langer thuis wonen – lopen aan tegen grenzen tussen wetten als de Zvw, Wmo en Wlz.

De vliegende brigade helpt onderscheid maken tussen ervaren belemmeringen en feitelijke systeemfouten. Daarmee fungeert zij als een ‘thermometer’ die laat zien waar het zorgsysteem structurele aanpassing nodig heeft.

Leren van concrete praktijkvoorbeelden

Inmiddels schoof de vliegende brigade aan bij circa 25 transformatieplannen. Een voorbeeld is het Deltaplan Maastricht‑Heuvelland, waarin woon-, zorg- en welzijnsopgaven samenkomen. Met tijdelijke oplossingen en creatieve inzet van IZA‑transformatiemiddelen bleek het mogelijk het plan toch door te laten gaan, zonder de regels los te laten.

Naar structurele verandering

De ervaring met de vliegende brigade laat zien dat incidentele oplossingen niet genoeg zijn. De signalen uit de praktijk moeten worden terugvertaald naar beleidsaanpassingen in Den Haag. Zo groeit de aanpak stap voor stap van incident naar instituut.

👉 Lees het volledige artikel Van incident naar instituut: hoe de vliegende brigade systeemfouten in de zorg blootlegt en ontdek hoe deze aanpak bijdraagt aan de verdere uitvoering van het Integraal Zorgakkoord.

Download het complete artikel