Cochleair implantaat-selectie in één dag: efficiënter, patiëntgerichter en bewezen effectief

Het Erasmus MC ontwikkelde een nieuwe, efficiënte werkwijze voor de selectie van kandidaten voor een cochleair implantaat (CI). Waar dit proces vroeger gemiddeld honderd dagen duurde, krijgen CI-kandidaten nu binnen één dag uitsluitsel. Audiologen Jantien Vroegop en Nienke Homans waren nauw betrokken bij de pilot en vertellen over het ontstaan, de samenwerking en de resultaten.

Een cochleair implantaat (CI) is een medisch hulpmiddel dat mensen met ernstig gehoorverlies kan helpen om geluiden waar te nemen. Het implantaat wordt chirurgisch geplaatst en stimuleert direct de gehoorzenuw. Traditioneel doorloopt iemand om in aanmerking te komen voor een CI een lang en intensief traject. Het standaardproces omvatte vaak tot zes ziekenhuisbezoeken en duurde gemiddeld honderd dagen.

CI in één dag

In het Erasmus MC ontstond de ambitie om dit anders te doen: sneller, patiëntvriendelijker en met behoud van kwaliteit. In 2022 startte daarom de pilot CI in één dag, een multidisciplinair intakeprogramma dat het gehele diagnostische traject comprimeert tot één intensieve, maar overzichtelijke dag. Het initiatief sluit nauw aan bij de regionale behoefte aan toegankelijke, efficiënte hoogcomplexe zorg en ondersteunt de bredere doelen van passende zorg in de regio.

Van versnipperde afspraken naar één helder selectietraject

“De nieuwe werkwijze brengt alle benodigde onderzoeken en consulten samen op één dag”, legt Nienke Homans uit. “Slechthorenden spreken met maatschappelijk werk, logopedie, krijgen een uitgebreide gehoortest en een consult bij een medisch-technisch specialist. Ook wordt een CT-scan gemaakt.

“Tijdens de lunch bespreken we in het multidisciplinaire team de bevindingen en heeft de kandidaat ruimte om vragen te stellen. De slechthorenden lunchen ook met elkaar, zo is er ook tijd om ervaringen te delen. Dit wordt vaak gezien als heel waardevol door de slechthorenden én hun partner of kinderen.”

In de middag volgt direct het eindgesprek. Komt iemand in aanmerking voor een CI, dan wordt dezelfde dag ook de intake bij anesthesie gedaan en wordt de kandidaat op de wachtlijst geplaatst.

“Het doel is helder”, aldus Jantien Vroegop. “Slechthorenden zo snel mogelijk duidelijkheid geven, de doorlooptijd verkorten en onnodige zorgstappen uit de keten halen. Waar voorheen maanden verstreken tussen eerste bezoek en besluitvorming, hebben we dat nu teruggebracht naar één dag.”

Samenwerking binnen én buiten het ziekenhuis

Bij de selectie in één dag zijn onder andere KNO-artsen, audiologen, logopedisten, maatschappelijk werkers, radiologen, anesthesiologen en medisch-technisch specialisten betrokken. Administratieve teams spelen een sleutelrol in het organiseren van de logistiek.

“Het initiatief is gebouwd op nauwe samenwerking tussen diverse disciplines binnen het Erasmus MC, zoals radiologie, anesthesiologie, het CI-team en ondersteunende afdelingen”, zegt Homans. “Voor het eendaagse programma zijn vaste rollen en verantwoordelijkheden vastgelegd, inclusief gereserveerde tijdsloten voor CT-scans en anesthesie-intakes.”

Kortere zorgketen en snellere doorstroom

“Daarnaast is goede afstemming met KNO-artsen, audiologen en audiciens buiten het Erasmus MC cruciaal”, vult Vroegop aan. “We informeren hen actief over verwijscriteria en over de benodigde informatie voor een volledige verwijzing. Hierdoor wordt de zorgketen korter en de doorstroom aanzienlijk sneller.”

Het initiatief is ingebed in regionale zorgnetwerken, zodat ook patiënten uit omliggende ziekenhuizen gebruik kunnen maken van de versnelling. Digitale uitwisseling van informatie zorgt voor snelle, volledige doorverwijzing en een soepele aansluiting van de verschillende organisaties.

Strakke planning

Een van de belangrijkste uitdagingen betrof de logistieke organisatie: hoe zorg je dat alle benodigde onderzoeken passen binnen één dag, zonder de slechthorende of professionals te overbelasten? Door strakke planning, vaste slots, veel informatie die vooraf naar de CI-kandidaat wordt verstuurd en duidelijke communicatie is dit goed georganiseerd.

“In het begin waren we bezorgd dat de dag te intensief zou zijn voor onze kandidaten,” zegt Homans, “maar dit bleek in de praktijk ongegrond. Sterker nog: patiënten waarderen juist de duidelijkheid en efficiëntie.”

De financiering verloopt volgens de bestaande bekostigingsstructuren en is niet anders dan voorheen. Door de bewezen efficiëntie en positieve ervaringen was structurele inbedding een logisch vervolg.

Ervaringen van slechthorenden: sneller, minder stress en meer duidelijkheid

Mensen met ernstig gehoorverlies staan centraal in dit traject. Zij hoeven niet langer maanden te wachten op een definitief antwoord. Wie in aanmerking komt, staat dezelfde dag nog op de wachtlijst. Dit zorgt voor minder onzekerheid en snellere toegang tot een behandeling die vaak een enorme impact heeft op de kwaliteit van leven.

De ervaringen zijn vrijwel unaniem positief: de snelheid en duidelijkheid worden als zeer prettig ervaren.

Winst voor professionals en kandidaten

Het programma levert winst op voor zowel professionals als kandidaten:

• Professionals ervaren een efficiënter proces, met een tijdsbesparing van circa 25% binnen de intake.
• Slechthorenden krijgen sneller toegang tot cochleaire implantatie, wat leidt tot een betere kwaliteit van leven.
• Organisaties profiteren van een snellere doorlooptijd en een beter ingerichte zorgketen, wat op termijn resulteert in arbeidsbesparing.

Momenteel draaien zowel het eendaagse CI-spreekuur als het reguliere spreekuur naast elkaar. Toen duidelijk werd dat het nieuwe model goed functioneert, is het aantal eendaagse spreekuren uitgebreid en zijn de reguliere spreekuren iets ingekort. Een volledige overstap is niet wenselijk, omdat een deel van de slechthorenden een uitgebreider traject nodig blijft hebben. Het blijft maatwerk.

Lessen voor andere regio’s en initiatieven

“De belangrijkste boodschap die we hebben is: niet te lang twijfelen, maar beginnen”, zegt Vroegop. “Veel innovaties vragen om doorzettingsvermogen, praktische aanpassingen en een gezamenlijke aanpak. Het CI in één dag-initiatief laat zien dat een intensieve herinrichting van zorgprocessen mogelijk is én dat het de moeite meer dan waard is.”