Van financiële stress naar perspectief in Tilburg

Financiële problemen raken mensen dieper dan alleen in hun portemonnee. Stress over geld werkt door in het dagelijks functioneren, het welzijn en de gezondheid. De gemeente Tilburg kiest daarom bewust voor een aanpak die niet begint bij regels of verplichtingen, maar bij rust, vertrouwen en bestaanszekerheid. “Als er toch een onverwachte terugvordering komt, dan lossen wij die op.”

Joke de Kock is manager schuldhulpverlening en bestaanszekerheid bij de gemeente Tilburg. Zij werkt al 25 jaar in dit domein en ziet dagelijks wat de impact is van financiële onzekerheid op het leven van mensen. In Tilburg staat niet het systeem, maar de inwoner centraal: eerst stabiliteit, daarna perspectief.

In gesprek bij life events

De relatie tussen financiële problemen en gezondheid is volgens De Kock duidelijk zichtbaar in de praktijk. “Als je financiële stress hebt, dan heb je mogelijk moeite met concentratie, je hebt slapeloze nachten en soms een kort lontje,” vertelt zij. Het lukt mensen niet altijd om gezond te eten, ze stellen zorg uit of kunnen noodzakelijke voorzieningen niet betalen. Je ziet het terug in het welzijn, in relaties en in de opvoeding van kinderen. Het werkt door op de hele mentale en fysieke gesteldheid.”

Om die problemen vroeg te signaleren, zet de gemeente Tilburg in op preventieve gesprekken rond zogenoemde ‘life events’. Een verhuizing is zo’n moment. Samen met drie woningcorporaties biedt de gemeente nieuwe huurders een vrijblijvend financieel adviesgesprek aan, enkele weken nadat zij zijn verhuisd.

“We komen niks halen en we komen niks eisen”, benadrukt De Kock. “We bieden alleen aan om samen te kijken naar hoe iemand ervoor staat. Die gesprekken laten zien dat veel mensen niet alle toeslagen en regelingen aanvragen waar zij recht op hebben.”

Belastingdienst als schuldeiser

Tegelijkertijd is er ook een groep die juist vastzit in wat De Kock een ‘gouden kooi’ noemt. “Mensen denken: als ik meer ga verdienen, raak ik mijn huur- of zorgtoeslag kwijt. Door angst voor terugvorderingen blijven ze stilzitten, terwijl ze eigenlijk wel willen bewegen.”

Die angst heeft volgens De Kock ook een duidelijke oorsprong. De Belastingdienst is al jaren een van de grootste schuldeisers in schuldhulpdossiers. Terugvorderingen van toeslagen hebben diepe indruk gemaakt, niet in de laatste plaats na het toeslagenschandaal. “Mensen zeggen ons: ‘Ik vraag liever niks aan, want straks moet ik alles terugbetalen’, terwijl die huur- en zorgtoeslagen vaak noodzakelijk zijn om überhaupt rond te komen.”

Kleine stappen

De Tilburgse aanpak is daarom opgebouwd in fases. Eerst wordt gezorgd voor financiële rust: vaste lasten kunnen betalen, boodschappen doen, kinderen laten opgroeien zonder voortdurende stress.

“Die comfortzone is geen luxe, het is een basis”, zegt De Kock. “Vanuit die basis bekijken we samen welke volgende stap mogelijk is, bijvoorbeeld meer uren werken of ander werk zoeken. Daarbij kijkt de gemeente niet alleen naar inkomen, maar ook naar vertrouwen en eigenwaarde.

“Mensen zijn volwassen en weten zelf ook wel dat er iets moet veranderen. Maar het doen is iets anders. Door in kleine stappen te werken en ruimte te geven om te ervaren, ontstaat beweging zonder extra druk.”

'Wij lossen het op'

Een belangrijk onderdeel van de aanpak is dat de gemeente blijft meebewegen. Werk en inkomen, schuldhulpverlening en begeleiding zijn onder één dak georganiseerd. Vacatures worden actief gematcht en veranderingen in iemands bestaan worden vooraf doorgerekend. “Mensen moeten veilig die overstap kunnen maken,” legt De Kock uit.

Ook na die overstap blijft de gemeente betrokken. “Als er toch een onverwachte terugvordering komt, dan lossen wij die op,” zegt De Kock. “Wij hebben aan de voorkant gezegd: je moet erop vooruitgaan. Die garantie is essentieel om angst weg te nemen en vertrouwen op te bouwen.”

Volgens De Kock levert werken veel meer op dan alleen inkomen. Structuur, eigenwaarde en sociale contacten spelen een grote rol. Mensen voelen zich meer onderdeel van een organisatie, komen thuis met verhalen en geven een voorbeeld aan hun kinderen. “Hun leven wordt waardevoller en de stress neemt af.”

Eerst rust, daarna perspectief

De gemeente Tilburg ziet haar rol niet alleen bij inwoners met grote schulden, maar ook bij mensen die maandelijks net tekortkomen. Met een persoonlijke en herkenbare benadering laat de gemeente zien dat hulp laagdrempelig is. “We zijn er ook voor kleine vragen”, aldus De Kock.

Door vroeg aanwezig te zijn en samen het gesprek aan te gaan, wil Tilburg voorkomen dat kleine zorgen uitgroeien tot grote problemen. Die preventieve insteek vraagt om nabijheid en zichtbaarheid, maar levert volgens De Kock veel op voor inwoners én samenleving.

De aanpak van de gemeente Tilburg laat zien dat bestaanszekerheid meer is dan inkomen alleen. Door eerst rust te creëren en daarna perspectief te bieden, ontstaat ruimte voor gezondheid, participatie en ontwikkeling. Niet de regels, maar de mens en het bredere verhaal staan daarbij centraal.

Bekijk ook:

Vijftigjarig Almere werkt aan groen en gezond stadscentrum

Almere staat Almere voor een grote verdichtingsopgave: meer woningen, meer voorzieningen, én meer groen in het centrum. Het Stadsweteringpark wordt een lang stadspark met veel bomen die bijdragen aan biodiversiteit en de gezondheid.

Praten over mentale gezondheid in de klas

In Zuid-Holland Zuid zetten zo’n tien basisscholen een laagdrempelig hulpmiddel in om mentale gezondheid bespreekbaar te maken: het magazine Saarisnietgek.

Programma Trendbreuk tegen gezondheidsachterstanden in Zuid-Limburg

Zuid-Limburg kampt met een gezondheidsachterstanden. Inwoners leven er gemiddeld korter en brengen minder jaren door in goede gezondheid. Programmamanager van Trendbreuk Marjon Hulst wil gezonde gewoonten normaliseren.

Aanpak armoede in Brabant

De gemeente Meijerijstad en GGD Hart voor Brabant bundelen hun krachten in de aanpak van armoede en het versterken van preventie. “In de vroegste fase van het leven is de meeste winst te behalen.”