Basisfunctionaliteiten (D5)

De ketenaanpakken die we kenden uit het IZA en GALA worden doorontwikkeld tot basisfunctionaliteiten (D5). Een basisfunctionaliteit is een landelijk afgesproken, minimaal noodzakelijke functie op het snijvlak van het zorg- en sociaal domein en publieke gezondheid.

© Getty Images

Wat is een basisfunctionaliteit?

Een basisfunctionaliteit is een landelijk afgesproken, minimaal noodzakelijke functie op het snijvlak van het zorg- en sociaal domein en publieke gezondheid.

Een basisfunctionaliteit moet aan een aantal criteria voldoen:

  • Er moet sprake zijn van wederkerigheid: zowel de zorg als het sociaal domein leveren een herkenbare bijdrage.
  • Verantwoordelijkheden van de betrokken partijen dienen duidelijk te zijn uitgewerkt.
  • Voor elke basisfunctionaliteit zijn aangetoond zijn dat deze impact heeft op de personele of financiële inzet van zorg of ondersteuning.

Per basisfunctionaliteit kunnen diverse interventies of activiteiten worden ingezet die passen bij de regionale context. Later dit jaar komt een ‘gereedschapskist’ met effectieve, bewezen interventies en activiteiten.

Welke basisfunctionaliteiten zijn er?

Mentale gezondheid

  • Laagdrempelige steunpunten EPA
  • Sociaal verwijzen

Kansrijk opgroeien

  • Kansrijke start (algemeen)
  • Integrale Gezinspoli (onderdeel Kansrijke start)
  • Nu Niet Zwanger (onderdeel Kansrijke start)

Gezonde leefstijl

  • Overgewicht en obesitas volwassenen

Vitaal ouder worden

  • Valpreventie

Wie heeft welke rol bij de basisfunctionaliteiten?

Landelijke afspraken over basisfunctionaliteiten worden gemaakt door het ministerie van VWS, de VNG en Zorgverzekeraars Nederland, samen met brancheorganisaties van aanbieders van zorg en ondersteuning en in afstemming met het Bestuurlijk Overleg van het Integraal Zorgakkoord (BO IZA).

In de regio maken zorgverzekeraars, gemeenten en aanbieders in zowel het zorg- als sociaal domein de regionale afspraken en voeren deze afspraken uit.

Wat is de planning om tot basisfunctionaliteiten te komen?

De basisfunctionaliteiten moeten in 2030 landelijk dekkend zijn ingevoerd. Mandaatgemeenten en preferente zorgverzekeraars maken op basis van het regioplan een werkagenda, in nauwe samenspraak met (een vertegenwoordiging van) aanbieders van zorg en ondersteuning. Deze moet uiterlijk 15 november 2026 door de colleges zijn vastgesteld. Per 1 januari 2027 komen dan financiële middelen beschikbaar voor gemeenten voor de uitvoering.

Planning

Eind mei 2026:

Begin juli 2026:

  • Handreiking voor de inloopvoorzieningen sociaal en gezond beschikbaar (D6)
  • Handreikingen Gelijkgerichte mantelzorgondersteuning en Logeerzorg beschikbaar (beide HLO/Azwa)

Medio juli 2026:

  • Routekaart ontwikkelagenda deel 1 beschikbaar
  • RESV-plannen indienen bij zorgverzekeraar

Medio september 2026:

  • Werkagenda’s vastgesteld aan IZA-tafel en verstuurd naar colleges gemeenten

15 november 2026:

  • Gemeenten hebben regionale werkagenda vastgesteld en verstuurd naar het ministerie van VWS

Media november 2026:

  • Startdocumenten voor de aanpakken op de ontwikkelagenda deel 1 beschikbaar

December 2026:

  • Duidelijkheid welke aanpakken op de ontwikkelagenda deel 2 eventueel worden doorontwikkeld

1 januari 2027:

  • Gemeenten/regio’s starten met uitvoering werkagenda

Na zomer 2027:

  • Gereedschapskist met effectieve, onderbouwde interventies en activiteiten beschikbaar om invulling te geven aan basisfunctionaliteiten

De basisfunctionaliteiten gaan over de leefgebieden:

Er zijn al aanpakken die als basisfunctionaliteit zijn vastgesteld en waarvoor structureel geld beschikbaar is. Voorbeelden hiervan zijn Valpreventie en Sociaal verwijzen. Ook zijn er aanpakken die op de ontwikkelagenda staan en de komende jaren kunnen doorgroeien tot basisfunctionaliteit. Voor deze aanpakken is in ieder geval drie jaar geld beschikbaar. Een voorbeeld hiervan is de Aanpak dementie.

Op de ontwikkelagenda staan ook aanpakken die langer lopen, waar regio’s al op inzetten. Dat zijn de Mentale Gezondheidsnetwerken en Overgewicht en obesitas kinderen. Deze aanpakken zijn nog niet voldoende onderbouwd om een basisfunctionaliteit genoemd te worden. Regio’s gaan de komende jaren verder met het implementeren van deze aanpakken.

Maken van een werkagenda en organiseren van samenwerking

Elke regio heeft een regioplan en werkt aan een werkagenda. In de werkagenda staat hoe de regio toewerkt naar een regionaal dekkend aanbod van de basisfunctionaliteiten in 2030, en op welke onderdelen versnelling wordt aangebracht. Ook staat erin hoe aanbieders van zorg en ondersteuning de basisfunctionaliteiten uitvoeren en hoe zij de samenwerking in hun regio organiseren.

De mandaatgemeente en preferente zorgverzekeraar voeren regie op de werkagenda, in nauwe samenspraak met (een vertegenwoordiging van) aanbieders van zorg en ondersteuning.

Handige documenten

  • D5 Handreikingen voor de basisfunctionaliteiten

    Deze handreikingen ondersteunen gemeenten, zorgverzekeraars en aanbieders van zorg en ondersteuning bij het organiseren van basisfunctionaliteiten op het snijvlak van zorg, sociaal domein en publieke gezondheid. 
  • Opdracht voor de werkagenda & format

    Om de basisfunctionaliteiten uit te werken wordt een regionale werkagenda opgesteld als aanvulling op het regioplan. Dit document biedt een opdrachtomschrijving voor de start van het proces in de regio.
  • Rodedradenanalyse op basis van regioscan PDF (7 MB)

    Deze rodedradenanalyse beoogt concrete handvatten te bieden voor het opstellen en aanscherpen van de regionale werkagenda. Tegelijk ondersteunt het landelijke partijen bij het faciliteren van de noodzakelijke randvoorwaarden. De analyse is gemaakt op basis van de AZWA-regioscan. In de opdracht voor de werkagenda worden regio's gevraagd om bij het opstellen van de werkagenda de ingevulde regioscan en de aanbevelingen uit de rodedradenanalyse te gebruiken.
  • Begrippenkader basisfunctionaliteiten met checklist criteria bestuurlijk proces PDF (636 kB)

    Het begrippenkader beschrijft de definities van de belangrijkste (gezamenlijk geselecteerde) kernbegrippen uit het AZWA. Dit helpt om de basisfunctionaliteiten op een eenduidige, onderbouwde en uitvoerbare manier tot stand te laten komen. Met de checklist kun je toetsen of een ketenaanpak of netwerkaanpak voldoet aan de voorwaarden voor basisfunctionaliteit.
  • Handreiking Regionale Preventieve Infrastructuur PDF (2 MB)

    De basisfunctionaliteiten vormen een van de bouwstenen voor een regionale preventie-infrastructuur (RPI). Deze handreiking beschrijft de stappen die nodig zijn om de RPI te realiseren. Dit is een publicatie van GGD GHOR, Zorgverzekeraars Nederland en VNG.

De documenten zijn tot stand gekomen met dank aan de input uit de regioscan en de werkgroepen die betrokken zijn bij de handreikingen. Het resultaat is daarmee van en vóór alle AZWA-partijen.