De specifieke uitkering (SPUK) AZWA en HLO voor de jaren 2027-2029 is officieel gepubliceerd in de Staatscourant. Met deze ontschotte uitkering krijgen gemeenten de financiële middelen en de beleidsvrijheid om lokaal en regionaal 'de beweging naar de voorkant' vorm te geven. Hierover zijn afspraken gemaakt in het Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA) en het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg (HLO).
Met de publicatie van de regeling is er definitief duidelijkheid over de beschikbare budgetten per regio en gemeente. In totaal is er voor de periode 2027-2029 1,53 miljard euro beschikbaar om de afspraken uit het AZWA (D5 en D6) en het HLO (mantelzorgondersteuning) uit te voeren.
Ruimte voor lokaal maatwerk
De kern van de nieuwe SPUK is ontschotting. De middelen vormen één integraal budget. Dit geeft gemeenten de ruimte en het vertrouwen om het geld zo effectief en zinvol mogelijk in te zetten waar de behoefte in de wijk of regio het grootst is.
Samen de 'beweging naar de voorkant' maken
Met dit integrale budget kunnen gemeenten samen met partners in het zorg- en sociaal domein de ‘beweging naar de voorkant’ maken. Met meer focus op gezondheid, zelf- en samenredzaamheid en een toekomstbestendige eerstelijnszorg. Dit vraagt om het versterken van de samenwerking tussen het zorg- en sociaal domein, het bouwen aan basisfunctionaliteiten en een sterke gezonde en sociale basisinfrastructuur. In het AZWA zijn afspraken gemaakt over basisfunctionaliteiten en een ontwikkelagenda op de leefgebieden kansrijk opgroeien, gezonde leefstijl, mentale gezondheid, vitaal ouder worden en gezondheidsachterstanden.
De opgave is om de komende jaren toe te werken naar landelijke dekking van de basisfunctionaliteiten. Ook ontwikkelen we aanpakken verder door en onderbouwen de verwachte zorgkostenbesparing met het oog op structurele verankering. Tot slot zijn afspraken gemaakt over basisvoorzieningen in wijken en buurten die de basisfunctionaliteiten ondersteunen (sociale en gezonde basisinfrastructuur).
Geen aanvraag, wel een werkagenda
Om de administratieve lasten laag te houden, ontvangen gemeenten de middelen ‘ambtshalve’. Zij hoeven dus geen aanvraag in te dienen. Wel geldt als voorwaarde voor de uitkering dat gemeenten een door het college van B&W goedgekeurde werkagenda aanleveren bij het ministerie van VWS. Er komt een e-mailadres waar de werkagenda’s naartoe kunnen worden gestuurd.
De beschikkingen worden vanaf 1 februari 2027 verstrekt. Voor het beschikken is 8 weken nodig. Om in februari een beschikking te ontvangen, moet de werkagenda uiterlijk 8 december 2026 bij het ministerie van VWS binnen zijn. Uiterlijk 1 maart 2027 kan de werkagenda nog worden ingediend bij het ministerie om voor toekenning in aanmerking te komen.
Wijzigen mandaatgemeente
In de gepubliceerde regeling is er vanuit gegaan dat de IZA-mandaatgemeente ook de AZWA-mandaatgemeente is. Zijn hierin wijzigingen geweest of gaan die nog plaatsvinden? Geef dit dan voor 14 oktober 2026 door aan de VNG via gezondenactiefleven@vng.nl en stuur het collegebesluit mee. Dan kan dit met een wijzigingsregeling worden meegenomen voor uitbetaling in 2027.
Wijzigen samenstelling regio
In uitzonderlijke gevallen kan een gemeente die nu in de ene regio zit ‘verhuizen’ naar een andere regio. Hiervoor gelden strikte criteria. Wil jouw gemeente verhuizen naar een andere regio? Neem dan zo snel mogelijk contact op met de VNG via gezondenactiefleven@vng.nl. Dan kan gezamenlijk worden bekeken of jouw gemeente aan deze criteria voldoet en wat er in gang gezet moet worden om de verhuizing mogelijk te maken.
Bekijk de regeling en jouw budget
De volledige regeling, inclusief de exacte budgetten per gemeente en de verdeelsleutels, is gepubliceerd in de Staatscourant.
