In Tilburg West werken zorg, welzijn en gemeente intensief samen om kwetsbare ouderen eerder in beeld te krijgen en langer zelfstandig thuis te laten wonen. Het project Community Care Tilburg West zet leefcoaches in als arrangeurs van ondersteuning. Dankzij financiering uit de SPUK DOS-regeling kon deze werkwijze de afgelopen jaren worden opgebouwd en gemonitord. De ervaringen zijn veelbelovend: minder zorggebruik, meer kwaliteit van leven en een sterkere sociale basis in de wijk.
Tilburg West is een sociaal‑economisch kwetsbare wijk. Er is veel georganiseerd: ontmoetingsplekken, activiteiten, welzijnsinitiatieven. Toch weten veel bewoners de weg niet te vinden. Eenzaamheid komt veel voor en professionals hebben niet altijd zicht op wat er achter de voordeur gebeurt. Mariëtte van der Els, projectleider Community Care: “We zien dat er veel georganiseerd is, maar dat mensen vaak niet weten waar ze terecht kunnen.” Juist daarom is deze wijk gekozen voor het project: de infrastructuur is er, maar de verbinding ontbreekt vaak.
De leefcoach als arrangeur van ondersteuning
Community Care werkt met leefcoaches die vroegtijdig in beeld komen bij ouderen met een kwetsbare gezondheid of beperkte zelfredzaamheid. Zij voeren gesprekken thuis, brengen het netwerk in kaart en zoeken naar oplossingen die passen bij de leefwereld van de inwoner. De leefcoach kijkt eerst naar wat informele zorg kan betekenen, voordat formele zorg wordt ingezet.
Het opbouwen van vertrouwen is cruciaal. Van der Els: “Als het vertrouwen er niet is, kun je eigenlijk net zo goed stoppen.” Daarom investeren leefcoaches in het begin vooral in contact: luisteren, koffiedrinken, de vraag achter de vraag ontdekken.
Daarnaast organiseert het project netwerkbijeenkomsten en verspreidt het flyers om de bekendheid te vergroten. Professionals weten daardoor beter wanneer een leefcoach kan helpen en hoe ze die kunnen bereiken.
Informele zorg versterken
Een belangrijk onderdeel van het werk van de leefcoach is het versterken van informele zorg. “Veel ouderen vinden het moeilijk om hulp te vragen aan buren of familie”, zegt Van der Els. “De leefcoach kan die vraag namens hen stellen en bemiddelen wanneer het even niet lukt.”
Ze geeft een voorbeeld: een oudere man die naar de dagopvang gaat, maar op de zevende verdieping woont en niet op tijd beneden is als de taxi komt. De leefcoach hing een briefje op in de flat met de vraag wie hem ’s ochtends naar beneden kon begeleiden. Binnen korte tijd was het geregeld. Van der Els: “Het lijkt klein, maar het voorkomt dat iemand thuis komt te zitten.”
Ook mantelzorgers worden ontlast. De leefcoach neemt regelzaken over, denkt mee bij vakantieperiodes en voorkomt overbelasting. Daardoor kunnen mantelzorgers hun rol langer volhouden.
Op dit moment worden 75 inwoners begeleid. Het potentieel is groter, maar uitbreiding is binnen de pilot nog niet mogelijk. Eerst wordt onderzocht hoe het concept organisatorisch en financieel duurzaam kan worden ingebed.
Op zoek naar structurele borging
De SPUK DOS-regeling wordt gebruikt voor de financiering van leefcoaches, projectleiding, communicatie en monitoring. Voor Tilburg West is de financiering via het zorgkantoor toegezegd tot en met 2026. Tegelijkertijd werken gemeente, zorgorganisaties en zorgkantoor aan scenario’s voor structurele borging.
Van der Els: “We moeten nu kijken hoe we dit duurzaam kunnen organiseren. Als we zien wat het oplevert, dan is het logisch om dit in de toekomst te blijven doen.”
Nabijheid en persoonlijke aandacht
Volgens Van der Els draait het uiteindelijk om nabijheid en persoonlijke aandacht. Veel ouderen weten niet welke vraag ze moeten stellen of durven geen beroep te doen op hun omgeving. De leefcoach helpt hen om weer grip te krijgen op het dagelijks leven, met informele ondersteuning waar mogelijk en formele zorg waar nodig.
Het concept laat zien dat domeinoverstijgend samenwerken niet alleen efficiënter is, maar vooral menselijker. Het versterkt de sociale basis, voorkomt zwaardere zorg en draagt bij aan een prettige oude dag in de eigen buurt. Daarmee biedt Community Care Tilburg West waardevolle inzichten voor andere gemeenten die werken aan langer thuis wonen en preventie.
