Almere viert dit jaar zijn 50-jarig bestaan. Een jonge stad, gebouwd als New Town, die nog altijd groeit en zich ontwikkelt. Voor het eerst staat Almere voor een grote verdichtingsopgave: meer woningen, meer voorzieningen, én meer groen in het centrum. Het Stadsweteringpark wordt een lang stadspark met veel bomen die bijdragen aan biodiversiteit en de gezondheid van mens en dier.
“De gemeenteraad heeft een paar jaar geleden gezegd: het centrum moet levendiger, en het is nu nog versteend”, vertelt Ivonne de Nood, regisseur van de langetermijn centrumontwikkeling. “Daarom is er een ontwikkelvisie opgesteld die stevig inzet op groen, gezond en leefbaar. De titel is Natuurkrachtig hart van de Stad 2040.”
Koppelkansen benutten
Verdichten en vergroenen in een centrumgebied is complex. “Je hebt beperkte ruimte, en de ondergrond zit al behoorlijk vol,” zegt Pronk. “Kabels, leidingen, riolering”, vult De Nood aan. “En het centrumgebied heeft meerdere functies, waar bijvoorbeeld ook evenementen plaatsvinden of de markt en horeca een plek hebben. Het dient veel doelen. Wat is er dan toch mogelijk?”
Het antwoord ligt in het ordenen van de ondergrond en slimme koppelkansen. Een mooi voorbeeld is de Stadhuispromenade. Hier heeft verharding plaatsgemaakt voor een park. Er is ook een wadi gerealiseerd, een laag terrein dat water af kan voeren. Kunst heeft op die locatie ook een plek gekregen, met een 110 meter lange zeebank, waar je lekker kunt zitten, ontworpen door LOLA landschapsarchitecten en kunstenaar Jan van der Ploeg.
Het ontwerp van infrastructurele elementen wordt steeds breder bezien. Pronk: “We ontwerpen momenteel een bruggenfamilie die in wezen natuurinclusieve verbindingen zijn met oog voor flora en fauna. Het ontwerp is aan de zijkanten open en groen. Zo kunnen dieren ook oversteken, gescheiden van voetgangers. Dit type brug zal terugkomen in het Stadsweteringpark.”
Belevingskwaliteit
Idverde, specialist in groenbeheer, werd gevraagd om mee te denken over die strategie. Maxime ten Brundel van Idverde vertelt over de opstart van het project: “Wat me opviel: gezondheid stond niet letterlijk in de opdracht, maar tussen de regels door las ik het wel degelijk terug. We hebben daarom Green Health Mapping toegepast op de vraag in Almere: een methode om inzichtelijk te maken wat de bomen bijdragen aan gezondheid, klimaat en beleving.”
Die methode kijkt naar functies van bomen: wateropvang, koolstofopslag, het voorkomen van hittestress. “Maar de gezondheidswaarde voor de mens is soms nog moeilijker te meten. Die waarde is betrekkelijk nieuw in de wereld van bomenstrategieën,” zegt Ten Brundel. “We hebben toetsbare criteria opgesteld. Het gaat om belevingskwaliteit: nodigt het uit tot sociaal gedrag, ontspanning of beweging? Zo kan groen bijdragen aan cohesie en stressreductie en uitnodigingen tot sporten en spelen.”
Restauratieve werking van groen
Volgens Ten Brundel heeft groen ook een psychologische werking: “Je hebt een restauratieve werking van groen. Je kunt je terugtrekken op rustige plekken. Bomen dempen het geluid en zijn zo kalmerend. En je hebt plekken die sociaal aantrekkelijk zijn en waar je creativiteit wordt gestimuleerd. De lineaire vorm van het park maakt dat je langs verschillende van dit soorten plekken komt. Het is een innovatieve manier van kijken naar (stads)groen, met een wetenschappelijke onderbouwing als basis.”
De Nood benadrukt dat het park bepalend wordt voor de omgeving: “Er komen veel nieuwe bewoners bij die geen eigen tuin hebben, dus er komt druk op de omgeving. Het park maakt ruimte voor ontmoeting, beleving en beweging. We zetten in op een rondje over land en water.” Pronk wijst op klimaatadaptatie: “Het park moet hittestress en piekbuien aankunnen. En prettig zijn voor mens en dier.”
Samenwerking volop opgezocht
De Nood ziet soms nog een gemeentelijke uitdaging: “Soms zijn fysiek en sociaal nog gescheiden werelden. In dit project is de samenwerking volop opgezocht en zie je de samenhang tussen opgaven goed terugkomen. Het belang van het park wordt breed onderschreven.” Pronk vult aan: “De visie openbare ruimte kent alle pijlers voor dit park ook, dus er is geen discussie dat dit er op deze manier moet komen.”
Het Stadsweteringpark is geen project van één jaar, maar een transformatie tot 2040. “We erkennen de bestaande structuren van het groen, maar willen het geleidelijk transformeren,” zegt De Nood. “Een diverser en breder bomenbestand en diverser en gelaagder groen. We hebben genoeg redenen waarom dat nodig is.”
Het park moet het centrum niet alleen groener maken, maar ook gezonder, klimaatbestendig en sociaal aantrekkelijk. Of zoals Ten Brundel het samenvat: “Zo biodivers mogelijk is ook de goede keuze voor de gezondheid van inwoners.”
