Onderdeel van het AZWA is een landelijk dekkend aanbod van basisfunctionaliteiten (D5) en een gezonde en sociale basisinfrastructuur (D6). Dat vraagt om nauwe samenwerking tussen professionals in het zorg- en sociaal domein.
Basisfunctionaliteiten (D5)
De ketenaanpakken die we kenden uit het IZA en GALA worden doorontwikkeld tot basisfunctionaliteiten (D5). Een basisfunctionaliteit is een landelijk afgesproken, minimaal noodzakelijke functie op het snijvlak van het zorg- en sociaal domein en publieke gezondheid.
De basisfunctionaliteiten gaan over de leefgebieden:
- Kansrijk opgroeien
- Gezonde leefstijl
- Mentale gezondheid
- Vitaal ouder worden
- Verminderen van gezondheidsachterstanden
Er zijn al aanpakken die als basisfunctionaliteit zijn vastgesteld en waarvoor structureel geld beschikbaar is. Voorbeelden hiervan zijn Valpreventie en Sociaal verwijzen. Ook zijn er aanpakken die op de ontwikkelagenda staan en de komende jaren kunnen doorgroeien tot basisfunctionaliteit. Voor deze aanpakken is in ieder geval drie jaar geld beschikbaar. Een voorbeeld hiervan is de Aanpak dementie.
Op de ontwikkelagenda staan ook aanpakken die langer lopen, waar regio’s al op inzetten. Dat zijn de Mentale Gezondheidsnetwerken en Overgewicht en obesitas kinderen. Deze aanpakken zijn nog niet voldoende onderbouwd om een basisfunctionaliteit genoemd te worden. Regio’s gaan de komende jaren verder met het implementeren van deze aanpakken.
Maken van een werkagenda en organiseren van samenwerking
Elke regio heeft een regioplan en werkt aan een werkagenda. In de werkagenda staat hoe de regio toewerkt naar een regionaal dekkend aanbod van de basisfunctionaliteiten in 2030, en op welke onderdelen versnelling wordt aangebracht. Ook staat erin hoe aanbieders van zorg en ondersteuning de basisfunctionaliteiten uitvoeren en hoe zij de samenwerking in hun regio organiseren.
De mandaatgemeente en preferente zorgverzekeraar voeren regie op de werkagenda, in nauwe samenspraak met (een vertegenwoordiging van) aanbieders van zorg en ondersteuning.
Handige documenten
De documenten hieronder zijn tot stand gekomen met dank aan de input uit de regioscan en de werkgroepen die betrokken zijn bij de handreikingen. Het resultaat is daarmee van en vóór alle AZWA-partijen.
Opdracht voor werkagenda & format werkagenda
Deze handreikingen ondersteunen gemeenten, zorgverzekeraars en aanbieders van zorg en ondersteuning bij het organiseren van basisfunctionaliteiten op het snijvlak van zorg, sociaal domein en publieke gezondheid. Dit document biedt een opdrachtomschrijving voor de start van het proces in de regio.
Rodedradenanalyse op basis regioscan
Deze rodedradenanalyse beoogt concrete handvatten te bieden voor het opstellen en aanscherpen van de regionale werkagenda. Tegelijk ondersteunt het landelijke partijen bij het faciliteren van de noodzakelijke randvoorwaarden. De analyse is gemaakt op basis van de AZWA-regioscan. In de opdracht voor de werkagenda worden regio's gevraagd om bij het opstellen van de werkagenda de ingevulde regioscan en de aanbevelingen uit de rodedradenanalyse te gebruiken.
Handreikingen voor de basisfunctionaliteiten
Deze handreikingen ondersteunen gemeenten, zorgverzekeraars en aanbieders van zorg en ondersteuning bij het organiseren van basisfunctionaliteiten op het snijvlak van zorg, sociaal domein en publieke gezondheid.
Begrippenkader basisfunctionaliteiten met checklist criteria voor bestuurlijk proces
Het begrippenkader beschrijft de definities van de belangrijkste (gezamenlijk geselecteerde) kernbegrippen uit het AZWA. Dit helpt om de basisfunctionaliteiten op een eenduidige, onderbouwde en uitvoerbare manier tot stand te laten komen. Met de checklist kun je toetsen of een ketenaanpak of netwerkaanpak voldoet aan de voorwaarden voor basisfunctionaliteit.
Handreiking Regionale Preventieve Infrastructuur
De basisfunctionaliteiten vormen een van de bouwstenen voor een regionale preventie-infrastructuur (RPI). Deze handreiking beschrijft de stappen die nodig zijn om de RPI te realiseren. Dit is een publicatie van GGD GHOR, Zorgverzekeraars Nederland en VNG.
Gezonde en sociale basisinfrastructuur (D6)
Juist in de wijk, dichtbij mensen, worden welzijn en gezondheid versterkt als er ruimte is voor burgerinitiatieven, wanneer familie, naasten, professionals en vrijwilligers elkaar weten te vinden en als bewoners gebruik kunnen maken van een laagdrempelige inloopvoorziening.
Voor de afspraken op het snijvlak van zorg en sociaal domein (D5) is een sterke verbinding tussen formele en informele zorg nodig. In het AZWA zijn hierover afspraken gemaakt: de gezonde en sociale basisinfrastructuur. De basisinfrastructuur vormt het fundament voor de domeinoverstijgende samenwerking in de basisfunctionaliteiten.
Om welke basisvoorzieningen gaat het?
- Een herkenbaar aanbod van inloopvoorzieningen sociaal en gezond. Dit omvat ook de inzet van professionals in- en rond de inloopvoorziening, netwerksamenwerking en ondersteuning burgerinitiatieven
- Lokale teams voor de verbinding van sociaal domein met de eerstelijnszorg, jeugdgezondheidszorg en publieke gezondheid
- De aanpak Gezonde School met specifieke aandacht voor mentale gezondheid.
- Gemeenten coördineren de regionale samenwerking in de IZA-regio. Op regionaal niveau gaat het ook om de coördinerende rol van de GGD bij ketenaanpakken rondom gezondheid en bij het versterken van de kennis- en preventie-infrastructuur.
Daarnaast wordt vanuit het Hoofdlijnenakkoord ouderenzorg ingezet op gelijkgerichte mantelzorgondersteuning en het versterken van het aanbod respijt- en logeerzorg.
Een handreiking voor Inloopvoorzieningen sociaal en gezond is Q2 2026 gereed.