Onderdeel van het Aanvullende Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) is een landelijk dekkend aanbod van basisfunctionaliteiten (D5) en een gezonde en sociale basisinfrastructuur (D6). Dat vraagt om nauwe samenwerking tussen professionals in het zorg- en sociaal domein.

Ondersteuning bij de implementatie: webinars en FAQ

Gemeenten, zorgverzekeraars en aanbieders van zorg en ondersteuning werken aan het uitvoeren van de basisfunctionaliteiten, aanpakken op de ontwikkelagenda en de gezonde en sociale basisinfrastructuur.

Wekelijks kun je een live webinar volgen over onderdelen hiervan. Zo krijg je direct antwoord op jouw vragen over de implementatiede van de AZWA-onderdelen D5 en D6. De VNG, ZN en het ministerie van VWS organiseren samen deze ondersteuning voor gemeenten, zorgverzekeraars en andere regionale partners. Regelmatig worden andere partnerpartijen betrokken.

Data, onderwerpen en terugkijken

Van zorg naar gezondheid en welzijn

Door de samenwerking tussen het zorg- en sociaal domein te versterken, kunnen we mensen passende ondersteuning bieden, voorkomen dat ze zorg nodig hebben of het moment waarop ze zorg nodig hebben uitstellen. Dat is goed voor de houdbaarheid van het zorgstelsel, maar vooral essentieel voor de kwaliteit van leven van inwoners. We noemen dit de beweging van zorg naar gezondheid en welzijn.

Deze beweging betekent dat we niet pas in actie komen als iemand zorg nodig heeft, maar dat we ‘aan de voorkant’ - samen met inwoners - de handen ineenslaan. Iedereen draagt bij aan gezondheid: de maatschappij door te zorgen voor een gezonde leefomgeving; de lokale samenleving door informele zorg en ondersteuning te bieden; de individuele inwoner door een gezonde leefstijl na te streven; professionals in zorg en welzijn door te voorkomen dat mensen ziek worden, tijdig te signaleren en door passende zorg en behandeling te bieden als dat nodig is.

Het versterken van de samenwerking tussen professionals in het zorg- en sociaal domein gebeurt met de basisfunctionaliteiten (D5) en de gezonde en sociale basisinfrastructuur (D6). Het verandert de samenwerking tussen huisartsen, eerstelijnszorgverleners en sociaal werkers van 'een goed en vrijblijvend idee' in structurele, duurzame afspraken in de regio waar alle inwoners op kunnen rekenen. 

Veelgestelde vragen

Wie heeft welke rol in basisfunctionaliteiten?

Landelijke afspraken over basisfunctionaliteiten worden gemaakt door het ministerie van VWS, de VNG en Zorgverzekeraars Nederland, samen met brancheorganisaties van aanbieders van zorg en ondersteuning en in afstemming met het Bestuurlijk Overleg van het Integraal Zorgakkoord (BO IZA).

In de regio maken zorgverzekeraars, gemeenten en aanbieders in zowel het zorg- als sociaal domein de regionale afspraken en voeren deze afspraken uit.

Wat is de regionale preventie-infrastructuur?

De regionale preventie-infrastructuur (RPI) is een bestaande afspraak uit het IZA en GALA. Een RPI biedt het randvoorwaardelijk kader voor de uitvoering van de basisfunctionaliteiten: het geheel aan afspraken, structuren, rollen, middelen en processen dat in een regio nodig is om de landelijke afspraken uit IZA, GALA en AZWA over samenwerking op zorg, sociaal domein en preventie uit te voeren. De mandaatgemeente en de preferente zorgverzekeraar voeren de regie over de inrichting van de RPI. De GGD heeft hierbij een coördinerende rol. 

Welke financiële middelen zijn beschikbaar?

Gemeenten ontvangen via een nieuwe SPUK-regeling middelen voor de inzet binnen het sociaal domein, waaronder doorbraakmiddelen, om de opbouw van de basisfunctionaliteiten te versnellen. Het ministerie van VWS bereidt in 2026 een nieuwe (ontschotte) specifieke uitkering (SPUK) voor om deze financiële middelen uit te keren voor de jaren 2027-2029 aan gemeenten. Dit gebeurt zowel lokaal aan gemeenten als regionaal via het construct van een mandaatgemeente (IZA regio’s). Zo worden de middelen gekoppeld aan de doelen: het uitvoeren van de basisfunctionaliteiten (inclusief de ontwikkelagenda) en uitbouwen van de gezonde en sociale basisinfrastructuur. Lees meer in de brief van het ministerie van VWS aan de VNG (22 april 2026): 

Download de brief

Hoe ziet de planning om te komen tot basisfunctionaliteiten eruit?

De basisfunctionaliteiten moeten in 2030 landelijk dekkend zijn ingevoerd. Mandaatgemeenten en preferente zorgverzekeraars maken op basis van het regioplan een werkagenda, in nauwe samenspraak met (een vertegenwoordiging van) aanbieders van zorg en ondersteuning. Deze moet door de colleges zijn vastgesteld en 8 december zijn ingediend (eerder was dit 15 november). Gemeenten die de werkagenda op 8 december 2026 aanleveren krijgen een beschikking in februari 2027. Later indienen kan ook, tot uiterlijk 1 maart 2027. Financiële middelen komen dan ook later beschikbaar.

Planning

Eind mei 2026:

Begin juli 2026:

  • Handreiking voor de inloopvoorzieningen sociaal en gezond beschikbaar (D6)
  • Handreikingen Gelijkgerichte mantelzorgondersteuning en Logeerzorg beschikbaar (beide HLO/Azwa)

Medio juli 2026:

  • Routekaart ontwikkelagenda deel 1 beschikbaar
  • RESV-plannen indienen bij zorgverzekeraar

Medio september 2026:

  • Werkagenda’s vastgesteld aan IZA-tafel en verstuurd naar colleges gemeenten

Media november 2026:

8 december (was 15 november):

  • Gemeenten hebben regionale werkagenda vastgesteld en verstuurd naar het ministerie van VWS

December 2026:

  • Duidelijkheid welke aanpakken op de ontwikkelagenda deel 2 eventueel worden doorontwikkeld

1 januari 2027:

  • Gemeenten/regio’s starten met uitvoering werkagenda

Na zomer 2027:

  • Gereedschapskist met effectieve, onderbouwde interventies en activiteiten beschikbaar om invulling te geven aan basisfunctionaliteiten